Dövlətlər arasında iqtisadi münasibətlər yalnız alqı-satqı ilə məhdudlaşanda tərəflərin qazancı bazarın tələbatından və qiymət dəyişikliklərindən asılı qalır. Birgə istehsal isə daha geniş imkanlar açır: sərmayə və texnologiyalar birləşdirilir, yeni iş yerləri yaradılır, yerli məhsullar emal olunur və əlavə dəyər formalaşır. Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələrinin əməkdaşlığında qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri də bu imkanlardan yararlanmaqdır.
Prezident İlham Əliyevin Türkmənbaşı şəhərində Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının 8-ci Məşvərət görüşündə səsləndirdiyi fikirlər bu istiqamətin əhəmiyyətini bir daha göstərdi. Cənab Prezidentin bildirdiyinə görə, ötən il Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında ticarət dövriyyəsi 50 faizdən çox artıb. Azərbaycanda həmin dövlətlərin kapitalı ilə 400-dən artıq şirkət fəaliyyət göstərir. Bu göstəricilər iqtisadi əlaqələrin genişləndiyini təsdiqləyir. İndi əsas məsələ mövcud münasibətləri daha məhsuldar əməkdaşlıq modelinə çevirməkdir.
Cənab Prezidentin ölkələrin birlikdə investisiya qoyması, istehsal etməsi və xarici bazarlara çıxması ilə bağlı fikri məhz bu məqsədə xidmət edir. Tərəfdaşlar öz maliyyə və istehsal imkanlarını birləşdirdikdə, yalnız hazır məhsulların alıcısı və satıcısı olmaqdan çıxaraq ortaq iqtisadi maraqlar formalaşdırırlar.
Məsələn, kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı sahəsində yaradılan birgə müəssisə tərəflərə xammalı daha yüksək dəyəri olan məhsula çevirmək, istehsal prosesini genişləndirmək və yeni satış bazarlarına çıxmaq imkanı verə bilər. Oxşar əməkdaşlıq sənaye, qida istehsalı və digər sahələrdə də araşdırıla bilər. Əlbəttə, konkret layihələr bazar tələbatı, maya dəyəri və kommersiya səmərəliliyi nəzərə alınmaqla seçilməlidir.
Belə müəssisələrin əhəmiyyəti yalnız sahibkarların gəliri ilə ölçülmür. İstehsal genişləndikcə yeni iş yerləri yaranır, yerli təchizatçılara sifarişlər artır, mütəxəssislərə tələbat yüksəlir. Beləliklə, investisiyanın faydası bir şirkətin hüdudlarından kənara çıxaraq iqtisadiyyatın başqa sahələrinə də təsir göstərir.
Azərbaycanın Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla yaratdığı birgə investisiya fondları bu istiqamətdə mühüm maliyyə imkanları təqdim edir. Cənab Prezident həmin fondların potensialından daha fəal istifadə edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Bu resursların səmərəli nəticə verməsi üçün maliyyələşdirilən layihələr real bazar tələbatına uyğun olmalı, istehsal və ixrac perspektivləri əvvəlcədən qiymətləndirilməlidir.
Azərbaycanın sənaye, kənd təsərrüfatı, emal və enerji sahələrindəki təcrübəsi Mərkəzi Asiya ölkələrinin resursları və istehsal imkanları ilə uzlaşdırıla bilər. Burada tərəflərin üstünlüklərini bir-birini tamamlayan amillər kimi dəyərləndirmək vacibdir. Birgə məhsulun beynəlxalq bazarda uğur qazanması üçün isə keyfiyyət, qiymət, texniki standartlar və satış kanalları əsas şərtlər olaraq qalır.
Bu prosesdə sahibkarların fəallığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlərarası razılaşmalar biznes əlaqələri ilə tamamlanmalı, şirkətlər ortaq layihələr hazırlamalı, investisiya imkanlarını konkret istehsal təşəbbüslərinə çevirməlidirlər. Siyasi səviyyədə yaranan əlverişli mühitin iqtisadi nəticəsi məhz müəssisələrdə, iş yerlərində və ixrac olunan məhsullarda görünür.
Azərbaycanın 2027-ci ildə Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının Məşvərət görüşünə ilk dəfə sədrlik etməsi əməkdaşlığın gündəliyini genişləndirmək üçün əlavə imkan yaradır. Birgə investisiyaların təşviqi, istehsal layihələrinin müzakirəsi və biznes dairələri arasında əlaqələrin gücləndirilməsi bu mərhələdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edə bilər.
Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri iqtisadi münasibətlərin genişləndirilməsi üçün artıq müəyyən təcrübə qazanıblar. Qarşıdakı mərhələdə bu təcrübənin ortaq istehsala, rəqabətqabiliyyətli məhsullara və yeni ixrac imkanlarına çevrilməsi vacibdir. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğulanan yanaşmanın əsas mahiyyəti də budur: əməkdaşlıq yalnız ticarət rəqəmlərində deyil, birgə yaradılan iqtisadi dəyərdə öz əksini tapmalıdır.
İdarə heyətinin sədri
